Rights of patient and doctor

vlemeJY q&m0ef - tcGifhta&;rsm;

vlemwpfa,mufjzpfcJhvdkY&Sd&if udk,fjyovdkcsifwJh q&m0efudkudk,fwdkif a&G;cs,fydkifcGifh&Sdyg&JUvm;/ q&m0efwpfa,mufeJY jyoNyD; (tqifrajyvdkY) aemufwpfa,mufeJY ajymif;NyD;jyo&wJh tcg yxrq&m0ef&JU xifjrif,lqcsuf? ukocsufawGudk aemufq&m0eftm; ajymjyoifhygovm;/ aq;ukorI cH,laewJh umvrSmeJY rcH,lrd umvawGrSm udk,fhudka&m*g b,fvdk&SmazG prf;oyfaew,f qdkwmawG? a&m*gtrnf b,fvdkwwfxm;w,f qdkwmawG? ukorIrSm ukefus&r,fh pm;&dwfpu pwmawGudk vlemu ar;ydkifcGifh&Sdyg&JUvm;/ ukorIwpfck? a&m*g&SmazGrIwpfck 'grSr[kwf cGJpdwfrIwpfckckudk vlemudk,fwdkifu rcH,lcsifwJh pdwfjzpfay:cJh&if jiif;qefydkifcGifh&Sdygovm;/ ukorI? ppfaq;rIwpfcktwGuf rSm;,Gif;csuf wpfpHkwpf&m ay:aygufvmcJhvdkY&Sd&if vlemudk,fwdkif od&SdydkifcGifh&Sdyg&JUvm;/ tJhovdkrSm;,Gif;rIaMumifh rvdkvm;tyfwJh tusdK;ouf a&mufrIwpfckck ay:aygufvmcJh&if vlem (odkYr[kwf aqGrsdK;) u b,fvdk wkefYjyefoifhygovJ/ pwJh pwJh tJ'Dvdk ar;cGef;rsdK;awG[m aq;ynme,fy,f&JU usifh0wfrsm;eJY ywfoufaeygw,f/

rSm;,Gif;rI om"utcsdKU

vlemrSm; / q&m0efavmurSm OD;azMunf&JU tom;ptajzeJY OD;azausmf&JU tom;ptajzrSm;,Gif;NyD; aq;ukowmrsdK;awG? arG;uif;pcav;csif;rSm;,Gif;NyD; wu,frarG;vdkufwJh rdb&JU vufxJudk cav;rSm;NyD; a&muf&SdoGm;wmawG? vlemrSm;NyD; aoG;oGif;vdkufwmawG? vlemrSm;NyD; aq;xdk;vdkufrdwmawG jzpfay:cJhzl;ygw,f/

t*FgrSm; / oGm;rSm;NyD; EIwfwmawG? vufacsmif;rSm;NyD; jzwfwmawG? b,feJYnm ausmufuyfrSm;NyD; jzwfxkwfrdvdkufwmawG[m jzpfcJh? jzpfaeqJ&Sdaeygw,f/ t*FvefEdkifiHrSmawmif aq;½Hkwuf&wJh vlemq,f&mcdkifEIef;[m 'Dvdk umuG,fEdkifwJh rSm;,Gif;rIrsdK;awGudk jzpfcJhzl;w,fvdkYqdkygw,f/

t*FvefEdkifiHrS trSm;rsm; / 2004 - ckESpf? pm&if;Z,m;t& wpfESpfudk aq;½Hkwufa&mufwJh vlemaygif; &Spfoef;avmuf&Sd&mrSm &Spfodef;cGJavmufu 'DvdkrSm;,Gif;rIawGeJY BuHKBudKufcJhMu&NyD; aq;½Hkwuf&wJh &ufawG ydkrdkMumjrifhcJh&w,fvdkY qdkygw,f/ 'DhtwGuf aygifpwmvif aiGaygif; 2 bDvD,ef qHk;½IH;cJh&zl;ygonf/

'gawGudk Munfh&ifvlemawG&JU tcGifhta&;awGudk vlemawG udk,fwdkifydkrdkod&SdzdkY vdktyf vmNyDqdkwm&,f? vlemawGudk ydkrdktcGifhta&; awGay;NyD; wav;wpm; qufqHvmMuzdkY&,f? aq;ukoay;wJh q&m0efawG b,fuvnf; ta&;w,l *½kpdkufay;zdkY vdktyfvmNyDqdkwmawGudk todtrSwfjyKMu&rSm jzpfygw,f/

vlemtcGifhta&; (&ydkifcGifh) rsm; (Patient's Rights)

vlemtcGifhta&;awGeJY ywfoufvdkY OD;pGmwifjyyghr,f/
tar&duefq&m0efrsm;toif; (American Medical Association) &JU vlem&ydkifcGifh oufrSwfcsufawGxJu aumufEIwfcsuf tcsdKUuawmhjzifh ...

1/ q&m0efxHrS ukorIqdkif&mowif;tcsuftvufrsm;udk od&SdydkifcGifh&SdNyD; aumif;usdK;? qdk;usdK;ESifh wpfjcm;ukoEdkifaom enf;vrf;rsm;twGuf ukefusp&dwfrsm;udkyg aqG;aEG;ydkifcGifh&Sdygonf/
2/ q&m0efrS ñTefMum;vdkufaom ukocsuftay: cH,loifhvlemrSom qHk;jzwfydkifcGifh&Sdygonf/
3/ vlemwpfa,muftaeeJY rdrdtm; av;pm;rI? ta&;xm;rI? odu©m&SdrI? xda&mufpGm wkefYjyefrIESifh tcsdefrD ukocH,lrIrsm; cHpm;ydkifcGifh&Sdygw,f/
4/ vlem&JU vQdKUcsufrsm;udk xdef;odrf;ay;xm;EdkifzdkY &ydkifcGifh&Sdygw,f/

EdkifiHwumaq;avmurSm vuf&SdusifhoHk;aewJh vlemydkiftcGifhta&;awGuawmh

1/ vlem[mrdrdudkukoaewJh q&m0efeJY olemjyKawG&JU trnfemrnf? uRrf;usifrIawGudk od&SdydkifcGifh&Sdygw,f/
2/ ukorI&JU jzpfpOfawGudk BudKwif od&Sd ydkifcGifh&Sdygw,f/
3/ ukorIcH,l&mrSm a&G;cs,fydkifcGifh&SdwJh wjcm;ukorI enf;vrf;awGeJY tEÅ&m,fawGudk BudKwif od&SdydkifcGifh&Sdygw,f/
4/ ukorIcH,lrD ukocsuftay:rSm vlem&JU oabmxm;udk wifjyydkifcGifh&Sdygw,f/
5/ ukocsufudk vufrcHyJ jiif;qdkydkifcGifh&Sdygw,f/
6/ q&m0efu vlem&JU taMumif;t&mrsm;udk vQdKU0Suf umuG,fxm;ay;&yghr,f/
7/ vlemtm;okawoejyKrIxJwGif yg0ifaeonfqdkonfudk vlemu BudKwifodxm;&yghr,f/
8/ a&m*gtrnfazmfxkwfrIeJY a&SUqufvufajymif;vJoGm;EdkifrI? aumif;Edkifacs? qdk;EdkifacsawGudk od&Sdxm;cGifh&Sdygw,f/
9/ aq;½Hkqif;NyD; aemufqufwGJ apmifha&Smufay;EdkifrIawGudk od&Sdxm;&yghr,f/
10/ aq;½Hkaq;cef; ukefusp&dwfawGudk od&SdydkifcGifh&SdNyD; b,fvdkay;acs&rvJ qdkwmudkvnf;BudKwif odxm;ydkifcGifh&Sdygw,f/
11/ vlemudkav;pm;pGm apmifha&SmufcH,lydkifcGifh&Sdygw,f/
12/ rdrd&JU rSwfwrf;rSwf&m (r,f'Du,f&ufaumh)rsm;udk (owfrSwfxm;wJh tcaMu;aiGay;oGif;NyD;) awmif;cHydkifcGifh&Sdygw,f/
13/ taumif;qHk;aom 0efaqmifay;EdkifrIudk&&SdzdkY awmif;cHydkifcGifh&Sdygw,f/

tckazmfjyvdkufwJh vlemtcGifhta&;awGudk q&m0ef - vlem qufqHrIe,fy,frSm tav;xm; vdkufemvmMur,fqdk&if txufujyqdkcJhwJh rSm;,Gif;rIawG[mvnf; avsmhenf; aysmufuG,foGm;rSm jzpfygw,f/ jrefrmvlrsdK;awG&JU rGefjrwfwJh tpOftvmwpfckuawmh ]rdrdudkukoay;aewJh q&m0efq&mrawG tay:rSm vlemawGu rdrdwdkY&JU toufocifaus;Zl;&Sif? u,fwif&Siftjzpf ½IjrifaeMujcif;ygyJ} 'g[m b,fEdkifiHb,fvlrsdK;ESifh rSrEIIdif;,SOfEdkifwJh q&m - vlem qufqHa&; wpf&yfyJjzpfygw,f/ rSm;,Gif;rI wpf&yfjzpfcJh&ifawmifrS ]uH}tay:rSmyJ ,dk;pGyfavh&SdMuygw,f/ jrefrmhaq;avmurSm vlemtcGifhta&;rsm;udk tav;xm;&if;eJY 'Dvdkaumif;jrwfwJh tpOftvmrsm;udkvnf; qufvuf xdef;odrf;xm;oifhygw,f/ vlem - q&m qufqHa&;eJY ywfoufvdkY q&m0efrsm;zufrSvnf; q&m0efrsm;&JU &ydkifcGifhESifh tcGifhta&;rsm;udk wifjyay;ygOD;r,f/

q&m0efrsm;&ydkifcGifh&Sdonfh tcGifhta&;rsm; (Doctor's Rights)

vlemawGeJY qufqHwJhtcgrSm q&m0efawGtaeeJY b,fvdktcGifhta&;awG &ydkifcGifhawG? jyKydkifcGifhawG &Sdw,fqdkwJh taMumif;udk EdkifiHwum aq;½Hkaq;cef;awGrSm usifhoHk;aeMuwJh usifh0wfawGudk udk;um;NyD; aqG;aEG;wifjyay;yghr,f/

q&m0ef&JU t"duwm0efubmvJ/
a,sbl,stm;jzifhawmh b,fq&m0efrqdk vlemawG&JU ta&;udk rdrd&JUta&;eJY wef;wl,lqNyD; OD;pm;ay; aqmif&Gufay;&rSmjzpfygw,f/ vlem&JU pdwfa&mudk,fyg usef;rma&;twGuf aqmif&Gufay;zdkY wm0ef&Sdygw,f/

udk;uG,fwJhbmoma&;aMumifh ukorIrSm ajymif;vJrI&Sdwwfygovm;/
- r&Sdygbl;/ vlemtwGuf qHk;jzwfcsufay;&mrSm vlemudk;uG,fwJh bmoma&;? cH,lxm;&SdwJht,l0g'? ½dk;&m,Ofaus;rI pwmawGudk av;pm;vdkufemNyD; qHk;jzwfcsufay;&rSmjzpfygw,f/

ukorIjiif;y,faewJh vlemudk ukoay;cGifh&Sdygovm;/
- pdwftajctae aumif;rGefpGm&SdaewJh vlemtay:rSm vlem&JUoabmwlcsuf rygyJ rnfonfhukocsuf prf;oyfcsufudk rQvkyfaqmif ydkifcGifhr&Sdygbl;/ (vlemudk,fwdkif touftEÅ&m,f pdk;&drfae&wJh ta&;ay: tajctaersdK;eJY wjcm;olawGudk tEÅ&m,fjzpfapEdkifr,fh tajctaersdK;awGrSm qdk&ifawmh oabmwlcsufudk ausmfvTm; vkyfaqmifcGifh&Sdygw,f)/
- prf;oyfrI? ukorIwpfckckudk vlemu jiif;qefwJhtcgrSm jzpfay:vmr,fh tusdK;oufa&mufrIawGudk vlemtm; today;NyD;om;jzpf&yghr,f/ vlem&JU jiif;qefydkifcGifhudk av;pm;vdkufem&yghr,f/
- vlemudk,fwdkif&JU udk,fBudKufESpfouf&m q&m0ef? aq;cef;? aq;½Hk pwmawGudk a&G;cs,fydkifcGifh odkYr[kwf ajymif;vJ ukoydkifcGifhqdkwmudk av;pm; vdkufemay;&yghr,f/

q&m0ef[m aq;ukoae&if;uae rdrdzmom &yfqdkif;ypfvdkY&ygovm;/
- vlemqDu a&m*gul;pufrSm pdk;&GHUNyD; vlemudkukoae&mu ae&yfqdkif;ypfvdkY r&ygbl;/ vlemudk,fwdkifu q&m0eftay:rSm ,HkMunfrI r&Sdawmhygbl;vdkY zGifh[vmcJh&ifawmh (vlemudk,fwdkifuvnf; uefYuGufrIr&SdcJh&if) q&m0ef[m 'Dvlemudk qufvuf ukoaejcif;udk &yfqdkif;ydkifcGifh&Sdygw,f/ vlemucGifhjyKcJh&if aemufqufvuf ukor,fhq&m0efudk rdrd&&SdNyD;om; owif;tcsuftvufawGudk vTJajymif;ay;zdkY wm0ef&Sdygw,f/

vlemawGtay:rSm okawoejyK ukocGifh&Sdygovm;/
- vlemtm; pmayoifMum;rIwGif toHk;csjcif;? okawoejyKrIwGif toHk;csjcif;rsm;twGuf vlemudk BudKwif today;xm;&yghr,f/

aq;ukoae&if; a&m*gqdk;&Gm;vmcJh&if q&m0efrSmtjypf&Sdygovm;/
- ukorI&JUjzpfpOf? ajymif;vJvmrIjzpfpOf? qdk;&Gm;vmEkdifzG,f&mjzpfpOf pwmawGudk vlemem;vnfEdkifwJh pum;vHk;awGoHk;NyD; ESpfodrfhay;jcif;? rSefuefpGm today;jcif;rsm;jzifh &Sif;vif;jy&ef wm0ef&Sdygw,f/ (q&m0efu tcsdef ay;NyD; raqG;aEG;Edkif&ifawmifrS aq;buf0efxrf; wpfOD;OD;rS BudKwiftoday; aqG;aEG;xm;ay;&yghr,f)/ ayghavsmhrI (Negligence) aMumifh r[kwfvsif tjypfr&Sdyg/

vlemrodyJ aq;rSwfwrf;udk jyifqifa&;oGif;vdkY&ygovm;/
aq;rSwfwrf;rSm a&;oGif;orQudk vlemtm; today;oifhygw,f/ vlemrodyJ jyifqif a&;oGif;jcif;[m BuD;av;aom tjypf'Pftjzpf owfrSwfxm;avh&Sdygw,f/ aq;rSwfwrf;yg tcsuftvufrsm;udk vlemrSvGJNyD; wjcm;rnfolYudkrQ todray;tyfygbl;/

vlemudk "gwfyHk½dkuf,lcGifh&Sdygovm;/
- vlemoabmwlvsif ½dkufcGifh&Sdygw,f/ aq;ynmjyefYyGm;a&; udpöuvGJvdkY vlem&JU"gwfyHk? ukorI "gwfyHkpwmawGudk jzefYcsdjcif;? trsm;jrifomatmif jyKjcif;pwmawGudk vkyfaqmifcGifhr&Sdygbl;/ vlemu cGifhjyKwJhwdkifatmif vlem&JUtrnfemr? rsufESm trSwftom;pwmawGudk azmfjyjcif;rjyKrdzdkY apmifhpnf;&yghr,f/

"gwfpm aq;0g;wdkufa<u;wmawG? ,Mwmacscdkif;wmawG vkyfaqmifcGifh&Sdygovm;/
- r&Sdygbl;/ rdrdroduRrf;wJhaq;0g;? oufaotajcjyKcsufrcdkifvHkwJh ukocsuf? ppfaq;csuf pwmawGudk vlemu cGifhjyKcsuf ay;vmwmawmif vkyfaqmifray;&ygbl;/
- ukorIwpfck[m a&m*gvHk;0aysmufuif;atmif ukoaewmr[kwfyJ oufom&mtusdK;&&SdapzdkY vkyfaqmifaewmjzpfwJh taMumif;udk vlem;tm; today;&½Hkomru oabmwlnDrIudkyg &,lNyD;rS vkyfaqmifcGifh&Sdygw,f/

q&m0efcsif; vlemtaMumif;udk wdkifyifMujcif;jzifh vQdKU0SufrIaygufMum;jcif;udk jzpfapygovm;/
- ukoaeaom q&m0eftzGJU0ifrsm;u vlem&JU taMumif;csif;&mrsm;udk tcsif;csif; aqG;aEG;wdkifyif ESD;aESmEdkifygaomfvnf; jyifyudk raygufMum;tyfygbl;/

udk,ft*Fgtpm;xdk;jcif;udk q&m0efwpfOD;wnf;u vkyfaqmifEdkifygovm;/
- vlem&JU udk,ft*Fgwpf&yf&yfudk tpm;xdk;ukozdkY vdktyfvmcJh&if uRrf;usifoltzGJUjzifhom qHk;jzwfNyD; vkyfaqmif&yghr,f/

tpm;iwfcHqE´jyaeoludk aq;ukoay;cGifh&Sdygovm;/
- tpmiwfcHqE´jyaeol&JU &nf&G,fcsuf[m touftaocHaewm r[kwfzl;qdkwmudk em;vnf ay;xm;&yghr,f/ jyifyrS zdtm;ay;ukoap vdkwJhtcgrSm vlem&JU jiif;qdkydkifcGifhudkvnf; tav;xm;ay;&yghr,f/

vlom;udk,fyGm;zefwD;cGifh&Sdygovm;/
- vlom;udk,fyGm;zefwD;rIudk usifh0wfodu©mt& aqmif&GufcGifhr&Sdygbl;/

om;aMumjzwfay;cGifh&Sdygovm;/
- vlemudk,fwdkifcGifhrjyKyJ om;aMumjzwfjcif;rsdK;udk rvkyfaqmif&ygbl;/

okufydk;tvSLcHNyD; arG;zGm;vmwJhcav;udk okwfydk;vSL'gef;vdkufwJh zcifESifhawGUqHkcGifhay;Edkifygovm;/
- rsdK;yGm;tulukorIawGrSm okufydk;vSLay;vdkufwJhol&JU trnfemreJY b,folb,f0gjzpfw,f qdkwmawGudk vQdKU0Sufxm;ay;&yghr,f/

aoawmhrSm aocsmaewJh vlemudk aq;rukoawmhyJ &yfqdkif;xm;oifhygovm;/
- aocgenf;vlemawGudk uko&mrSm toufqGJqefYxm;jcif;? wdkoGm;atmifjyKvkyfjcif;rsm; rjyKvkyfoifhyJ oufawmifhoufomjzpfaponfh ukorIrsdK;udkom ay;&yghr,f/

ukorIatmifjrifwJh taMumif;udk aMumfjimvdkY&ygovm;/
- q&m0eftrnfudkaMumfjimjcif; atmifjrifonfhukorIrsm;udk aMumfjimjcif;rsm; rjyKvkyf&yg/

aq;ukocudk b,fvdkowfrSwfNyD; awmif;cHMuygovJ/
- wm0ef,luko&rIeJY wwfuRrf;wJh ynm&yftay:rlwnfNyD; tcaMu;aiG awmif;cHydkifcGifh&Sdygw,f/ ukorIatmifjrifvdkY aiGaMu;awmif;cHwmrsdK; rjzpfap&ygbl;/ vlemtm; vHk;0EGrf;ygoGm;apwJh tcaMu;aiG owfrSwfjcif;rsdK;udk rjyK&ygbl;/ vlemac:ay;jcif;? pnf;½Hk;ay;jcif;rsm;twGuf aumfr&Sifay;jcif;? ,ljcif;rsm;rjyK&ygbl;/ wcsdKUEdkifiHawGrSm oufqdkif&maq;aumifpD? q&m0eftoif;rsm;u aq;uko&wJh tcaiGaMu;udk owfrSwfay;xm;NyD; &SdwwfMuygw,f/

tm,k'DC*sme,fwGif azmfjyyg&SdNyD;aom a'gufwmjrifhOD;(*sDyD)\ aqmif;ygrsm;rS aumufEIwf wifjyxm;jcif; jzpfygonf/

About Liver

tonf;[m vlUudk,f&JU ZD0ur®jzpfpOfxJrSm t"du ta&;ygwJh tpdwftydkif;wpfck jzpfovdk? tHMozG,f pGrf;&nfrsm; ydkifqdkif&&dSxm;ygw,f/ tonf;[m vludk,f&JUAdkufxJrSm nmbufwpfjcrf;rSm t"duwnf&dSaeNyD; b,fbuftxd wnf&dSaeygw,f/ tonf;&JU nmbufjcrf;[m vl&JU &ifacgif; nmbufatmufrSm &dSaeNyD; b,fbufuawmh ao;ao;av;yg/

tonf;[m t"dutm;jzifh onf;ajc&nf xkwfvkyfNyD; tpmacszsufwJh t*FgtzGJtpnf;awGudk taxmuftul ay;ygw,f/ vlawG pm;aomufvdkufwJh axmywf? MuufOESpfpwJh tpmawGu ygvmwJh tqDawGudk tlodrfvrf;aMumif;xJrSm acszsufNyD; aoG;aMumxJudk pkyf,lzdkUtwGuf onf;ajc&nf Bile vdktyfygw,f/ tonf;qJvfawGu onf;ajc&nfudk xkwfay;NyD; onf;ajc>yefu wpfqifh onf;ajctdwfxJrSm odkavSmifxm;ygw,f/ vdktyfwJhtcsdefrSm onf;ajctdwfudk  nSpfxkwfNyD; onf;ajc&nfudk tlodrfOD;ydkif;xJudk ydkUay;ygw,f/ onf;ajc&nf[m tpmajczsufNyD;wJhtcg olUqDrSm ygwJh onf;ajcqm;udk tlodrfaESmif;ydkif;uaewqifh jyefvnf pkyf,lNyD; tonf;udk jyefydkUay;ygw,f/ 'DvdkeJU onf;ajcqm;awG qHk;&SHL;rI r&dSatmif umuG,fay;ygw,f/ 'Donf;ajcqm;awG[m tqD"gwf? tom;"gwf? upD"gwfawG acszsuf&mrSm ta&;ygaeovdk? ADwmrif at? 'D? tD;eJU au"gwfawG pkyf,l&mrSmvnf; ta&;BuD;ygw,f/

tonf;&JU aemufxyfvkyfief;wm0efuawmh tom;"gwf? tqD"gwf? upD"gwfawG&JU ZD0ur® jzpfpOfawGrSm yg0ifjcif; jzpfygw,f/ aoG;aMumxJu pkyf,lvdkufwJh oMum;"gwf[m tonf;xJrSm tqifhqifh ajymif;vJjyKjyifNyD; aoG;xJudk ykdUay;ygw,f/ 'gaMumifh tonf;a&m*g[m qD;csdKa&m*geJU qufpyfrI &dSaeygw,f/ tonf;raumif;&if aoG;csKdwwfjcif;? usjcif;rsm; jzpfwwfygw,f/ tqD"gwfjzpfwJh udkvufpxa&meJU vpfydky&dkwif; awGudkvnf; tonf;xJrSm acszsufNyD; vdktyfwJhpGrf;tif &atmif jyKjyifajymif;vJay;ygw,f/ ydkaewJh tqDawGudk tqDwpfoQL;awGqD ydkUNyD; odkavSmifxm;ygw,f/ 'gaMumifh tqDrsm;rsm; pm;olawGrSm tqDjyifawGrsm;vmNyD; 0NzdK;vmwm jzpfygw,f/ tonf;tqDzHk;a&m*gvnf; jzpfvmEdkifygw,f/

tonf;&JU aemufxyf ta&;BuD;vkyfief; wpfckuawmh udk,fxJu rvdkvm;tyfwJh tqdyftawmuf? tnpftaMu;? "gwfypönf;awG? aq;0g;awGudk acszsufpGefUxkwfay;wJh vkyfief;jzpfygw,f/ armfawmfum;rSm &dSwJh zpfwmvdkyJ/ tonf;u 0ifvmorQ'PfawGudk olu apmifhNyD; cH&ygw,f/ aoG;xJrSm&dSwJh aoG;eDOav;awG[m oufwrf;av;vjynfU&if tvdkvdk ysufpD;oGm;Muygw,f/ udk,fxJrSm aeUwdkif; aoG;eDOav;awG ysufpD;aeMuygw,f/ tJ'Dvdk aoG;eDOav;awG ysufpD;oGm;vdkU xGufvmwJh t0g"gwfypönf; Bilirubin udk tonf;u acszsufNyD; onf;ajc&nfu wpfqifh pGefUxkwfay;ygw,f/ wcsdKU bDvD&lAifawG[m tlodrfuae jyefvnfpkyf,lNyD; ausmufuyfudk a&mufvmNyD; qD;xJrSm ygvmygw,f/ wcsdKudk 0r;fuaewpfqifh pGefUxkwfw,f/ 'gaMumifh tonf;raumif;&if bDvD&lAif&JU  ZD0ur®jzpfpOfawG ysufpD;NyD; udk,fxJrSm t0g"gwfawG rsm;vmygw,f/ tom;0g? rsufvHk;0g? qD;awG0g vmygw,f/

aumhyg;"gwfawG? oH"gwfawG[mvnf; tonf;xJrSmyJ acszsufNyD; pGefUxkwf&ygw,f/ udk,fxJuxGufwJh a[mfrkef;"gwfawG? tef'&kdcsifawGudkvnf; tonf;uyJ acszsufay;wmyg/ aemufvlawG aomufoHk;vdkufwJh aq;0g;awGudkvnf; acszsufay;ygw,f/ yg;pyfuae 0ifa&mufvmwJh aq;0g;awG[m tlvrf;aMumif;eH&Huae pkyf,lNyD;wJhtcg tonf;udk t&ifa&mufvmygw,f/ tJ'Duaewqifh aoG;xJ jyefa&mufNyD; vdktyfwJhae&mudk a&muf&dSNyD; tpGrf;jyMu&ygw,f/ 'Dae&mrSm tonf;u yHkrSeftvkyfrvkyf&if aq;tmedoif tajymif;tvJ jzpfwwfygw,f/ aq;0g;trsm;pk[m tmedoifukefqHk;oGm;wJhtcg tonf;rSm acszsufNyD; jyefvnf pGefUxkwfcH&ygw,f/ t&ufawGudkvnf; tonf;uyJ wm0ef,l acszsuf ay;ae&wmygw,f/

aemufwm0efwpfckuawmh y&dkwif;"gwfawG? pm;vdkufwJh MuufOawG? EGm;EdkUawG? tom;xJu y&dkwif;"gwfawGudk tluae pkyf,lNyD; tonf;xJudka&mufawmh tonf;u jyefvnfjzefUjzL;ay;ygwJh wm0efjzpfygw,f/ NyD;awmh tJvfjALrif Albumin qdkwJh"gwfwpfrsdK; xkwfay;ygw,f/ tJvfjALrif rsm;rsm;&dSrS udk,fxJu aoG;aMumxJua&awGudk tjyifudk xGufroGm;atmif tJvfjALrifqdkwJh "gwfawGu qGJxm;ygw,f/ tJvfjALrif awG rxkwfvkyfEdkif&if a&awG tjyifxGufvmygr,f/ tJ'Dtcg ajcaxmufa&mifvmygw,f/ a&zsOf;awG pGJvmygw,f/

tonf;taMumif; usef;rma&; ynmay;pmapmifawG pmtkyfawGxJu zwfrdxm;oavmuf odoavmufav; a&;wifvdkufwmyg/  vdktyfcsufav;awGawmh &dSEdkifaumif;ygw,f/ 'gayr,fh rodao;wJholawGtwGuf tusdK;&Sdapr,fvdkUawmh ,lqygw,f/

Dengue Fever

လူႀကီး လူငယ္ ကေလး ေသြးလြန္တုပ္ေကြး
(ေဒါက္တာ ေအာင္ခင္ဆင့္)

ေရွးခတ္ေတာ္ေတာ္ေ၀းေ၀း အခ်ိန္က အရိုးက်ိဳးမတတ္ ခံစားရေသာ ကိုက္ခဲဖ်ားနာ ေရာဂါကို (Break Bone Fever) ဟု ပထမ အမည္တြင္ခဲ့သည္႕ ေရာဂါတမ်ိဳးရွိခဲ့ဖူးပါသည္။ အထက္ေဖၚျပပါ ေရာဂါမွာ ႏွစ္အတန္ ၾကာခဲ့ေသာအခါ ျခင္ကိုက္ျခင္းမွ တဆင့္ရေသာ ေရာဂါျဖစ္ေၾကာင္း သိလာၾကျပန္သည္။ အမည္ကိုလည္း ဒိန္ဂြီးအဖ်ား (Dengue Fever) ဟု အမည္ေျပာင္း၍ ေခၚလာျပန္ေပသည္။ ဒိန္ဂြီးအဖ်ားေရာဂါ ဟုေခၚေသာ စကားမွာ အာဖရိက လူမ်ိဳးမ်ား၏ ဘာသာစကား ျဖစ္သည္ဟု သိရသည္။ အဓိပၸာယ္မွာ အလြန္ကိုက္ခဲျခင္းဟု အဓိပၸာယ္ရပါသည္။

ေ၀ဒနာရွင္မွာ အရိုးက်ိဳးမတတ္ ကိုက္ခဲသည့္အျပင္ ေ၀ဒနာခံစားေနရပံုမွာ ႀကိဳးႏွင့္တုပ္ထားသည့္ အလား ေကြးေနသည့္ ပံုသဏၸၭာန္အရ တုပ္ေကြး ဟု ျမန္မာစကားျဖင့္ ေခၚခဲ့ဟန္တူေပသည္။ ဒိန္ဂြီးတုပ္ေကြး အဖ်ားေရာဂါကို ကေလးလူငယ္ လူႀကီးလူလတ္ အားလံုးေ၀ဒနာ ခံစားရေၾကာင္း ေဆးပညာမွာ အသိအမွတ္ ျပဳခဲ့ပါသည္။ ဤေခတ္က ဒိန္ဂြီးတုပ္ေကြးအဖ်ားေရာဂါဟု အမည္ေပးခဲ့ပါသည္။

၁၉၆၅ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္းမွာ အေရွ႕ေတာင္အာရွေဒသတစ္ခြင္တြင္ ကေလးသူငယ္မ်ား၏ ဒိန္ဂြီးေရာဂါမွာ လကၡဏာတမ်ိဳး ေပၚလာျပန္သည္။ စံုစမ္းေလ့လာသူမ်ား၏ အဆိုမွာ ဒိန္ဂြီးတုပ္ေကြး အဖ်ားျဖစ္ေၾကာင္း ေတြ႔ရွိထားေသာ္လည္း လကၡဏာတမ်ိဳး ေျပာင္းလဲလာခဲ့သည္ကို သတိမူလာၾကပါသည္။ ေျပာင္းလဲလာေသာ လကၡဏာမွာ ေသြးေၾကာႏုနယ္ေသာ အသက္ ၁၂ ႏွစ္ေအာက္ ကေလးသူငယ္မ်ား ဒိန္ဂြီးအဖ်ားခံစားေနစဥ္ ေသြးေၾကာႏုေလးမ်ား ဒုကၡ ခံစားရၿပီး ေသြးျခည္ဥပါသျဖင့္ အနီ အေျပာက္အစက္ကေလးမ်ား ကေလး ခႏ–ာကိုယ္ေပၚတြင္ ေတြ႕လာျခင္းျဖစ္သည္။ ေသြးနီဥမ်ား အဖ်က္အဆီးခံရသည္ဟု ေတြးေခၚယူဆလာေသာ ေခတ္တခတ္ ေရာက္ခဲ့ျပန္ပါသည္။ Dengue Haemorrhaegic Fever ဟု အေရွ႕ေတာင္အာရွတခြင္တြင္ ေခၚတြင္ခဲ့သည့္ ေခတ္ျဖစ္ပါသည္။ လူႀကီးလူလတ္မ်ား၏ ေသြးေၾကာထူ၍လား သို႔တည္းမဟုတ္ အျခားအေျခခံ မ်ားေၾကာင့္ ေသြးျခည္ဥေသာ ဒုကၡမခံစားၾကရဟု သုေတသီတို႕က အဆိုရွိလာခဲ့ပါသည္။ ကေလးမ်ားသည္ ဒိန္ဂြီးအဖ်ားျဖင့္ ေရာဂါလကၡဏာအျဖစ္ ေသြးထြက္သံယိုျဖစ္သည္ဟု ယူဆကာ ျမန္မာဘာသာျဖင့္ က်န္းမာေရးဦးစီးဌာနမွ အမည္ေပးခဲ့သည္မွာ - ေသြးလြန္တုပ္ေကြး - ေရာဂါဟု အမည္တြင္ေစခဲ့ပါသည္။

ျမန္မာအေခၚေ၀ၚ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ဟု အမည္ရခဲ့သည္က အစေသြးနီဥမ်ား အထြက္မ်ားသည္ ေသြးနီဥမ်ား အဖ်က္ဆီး ခံရသည္ဟု အယူအဆအရ ေဆး၀ါးကုသနည္းကိုလည္း တိတိက်က် ေၾကညာခဲ့သည္မွာ ေသြးသြင္းကုသရမည္ ဟူေသာ ကုထံုးျဖစ္သည္။ ေသြးသြင္းကုသေသာ ေခတ္တခတ္ ၁၉၇၀ ျပည့္ႏွစ္ ေလာက္တြင္ ျဖစ္ခဲ့ပါသည္။

ဘန္ေကာက္ၿမိဳ႔ရွိ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးစံုစမ္းစစ္ေဆးေရးအဖြဲ႔၏ ေတြ႕ရွိေၾကညာခ်က္မွာ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးျဖစ္ေစေသာ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ေလးမ်ိဳးရွိေၾကာင္း ဤသို ့ေရာဂါေလးမ်ိဳးပါ၍ ထပ္ခါထပ္ခါ မ်ိဳးျခား ပိုးတို႔ျဖင့္ သံုးေလးခါ ေရာဂါထပ္ျဖစ္တတ္ေၾကာင္း၊ ဤေဒသရွိေသြးလြန္တုပ္ေကြး ေ၀ဒနာရွင္ ကေလး သူငယ္မ်ားသည္ ေသြးနီဥပ်က္စီးမွဳ နည္းပါးေၾကာင္း၊ ေသြးျဖဴရည္(ပလာစမာ)သာလွ်င္ ပ်က္စီး ေလ်ာ့နည္းသြားေၾကာင္း၊ သို႔ပါ၍ ေသြးသြင္းကုသမွဳ အမ်ားအားျဖင့္ မလိုဘဲ ပလာစမာ ေခၚ ေသြးျဖဴရည္ႏွင့္ အျခားေဆးရည္မ်ားသာ အေၾကာအတြင္းသို႕ ေပးသြင္းကုသရေၾကာင္း၊ မလိုအပ္ဘဲ ေသြးသြင္းပါက ႏွလံုးေ၀ဒနာႏွင့္ ႏွလံုးပန္းေရာဂါျဖင့္ ဒုကၡေရာက္ တတ္ေၾကာင္း ေတြ႕ေနရပါၿပီ။

ကေလးအသက္ကယ္ဆယ္ေရး အတြက္လိုအပ္သည္မွာ ေသြးလန္႔ေသာ(ေရွာ့ခ္) လကၡဏာမ်ားစမ္းသပ္၊ စစ္ေဆး၊ ေစာင့္ၾကည္႕၊ ကုသေပးျခင္းတို ့သည္သာ အေရးႀကီးဆံုးျဖစ္ေၾကာင္း စသျဖင့္ ေၾကညာခဲ့သည္။ ဤသို႔ ေဆးကုသမွဳ အယူအဆ အသစ္တမ်ိဳးေပၚလာခဲ့ရာ ယခုထက္တိုင္ ဤကုထံုးကို အသိအမွတ္ျပဳၿပီး ေသြးမလိုအပ္ဘဲ ေသြးသြင္းကုသမွဳမျပဳေတာ့သည့္ ေခတ္တေခတ္ျဖစ္ခဲ့ပါၿပီ။

ဤသို႔ေသာ ကုသနည္းသစ္ ေၾကညာခ်က္ႏွင့္အတူ (ပလာစမာ) ပလပ္စတစ္အိတ္ႏွင့္ ဘူးမ်ား ေျမာက္ျမားစြာ အကူအညီ အေထာက္အပံ့အျဖစ္ အေရွ႕ေတာင္အာရွေဒသအတြင္းရွိ ႏိုင္ငံမ်ားသို႕ WHO ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႕ႏွင့္ ယူနီဆက္တို႕က ခ်က္ခ်င္းေပးပို႕ ကူညီေထာက္ပံ့ခဲ့ပါသည္။ မလိုအပ္ပါက ေသြးမသြင္းေသာ ေခတ္တေခတ္ ျဖစ္လာျပန္ပါသည္။ ကေလး ေသေပ်ာက္မွဳႏွဳန္း သိသိသာသာ က်ဆင္းသြားခဲ့ပါသည္။

ကေလးေတြကို ဒုကၡေပးေနေသာ ေသြးလြတ္တုပ္ေကြးသည္ လူငယ္ လူလတ္၊ လူႀကီး အသက္ အပိုင္းအျခားမရွိ သိသာလွေသာႏွင့္ မသိသာေသာ ေရာဂါေ၀ဒနာ လူတိုင္း ခံစားရတတ္ေၾကာင္း၊ လူငယ္ လူလတ္၊ လူႀကီးတို႕က ေ၀ဒနာမသိမသာ ခံစားၿပီး မိမိခႏၶာကိုယ္အတြင္းက ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးကို ျခင္ကိုက္ျခင္းမွ တဆင့္ ကေလးမ်ားသို႕ ျဖန္႕ျဖဴး ေပးေနသူတို႕ျဖစ္ေၾကာင္း၊ အခ်ိဳ႕မွာ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ေ၀ဒနာကို သိသိသာသာ ခံစားလာၾကေၾကာင္း သမားေတာ္အခ်ိဳ႕က ေၾကညာခဲ့သည္ကိုလည္း ေျပာျပပါသည္။

ကေလးသူငယ္မ်ားအတြက္ ေသြးလြတ္တုပ္ေကြးေရာဂါ ကာကြယ္ရာတြင္၊ ကေလးသူငယ္မ်ားႏွင့္အတူ လကၡဏာ မသိသာေသာ ေ၀ဒနာရွင္၊ လူငယ္၊ လူလတ္၊ လူႀကီး ေ၀ဒနာရွင္တို႕ကို ျခင္ကိုက္မခံရေရး။ ျခင္ကိုက္ျခင္းျဖင့္ ေရာဂါမျပန္႕ပြားေရး၊ ကေလးမ်ားသို႕ လူငယ္၊ လူလတ္ လူႀကီးေ၀ဒနာရွင္တို႕မွ ျခင္ကိုက္၍ ေရာဂါကူးစက္ မသြားေစေရး တို႕ကိုပါ ထည့္သြင္း စဥ္းစားကာကြယ္သြားၾကပါမွ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ကာကြယ္ကုသေရး သိသိသာသာ ေအာင္ျမင္မည္ ျဖစ္ေၾကာင္း တင္ျပလိုက္ပါသည္။

လူတိုင္းသိဖို႕အတြက္ ယခုေခတ္ေသြးလြန္တုပ္ေကြး (ျမန္မာျပည္ကုထံုး) အက်ဥ္းခ်ဳပ္

(၁) မိုးရာသီတြင္ ကေလးမ်ားဖ်ားလွ်င္ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးကို ပထမထည့္၍ တြက္ပါရန္။
(၂) ျခင္က်ားသယ္ယူသည္႕ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ပိုးအမ်ိဳးအစား အမ်ိဳးကြဲ ေလးမ်ိဳးရွိေနပါၿပီ။
(၃) ဒါေၾကာင့္ ဒီေရာဂါသံုးေလးခါ (မ်ိဳးေကာင္တမ်ိဳးဆီက) ေရာဂါ သံုးေလးခါ ျပန္ျဖစ္ႏိုင္ေသးေၾကာင္း သိရပါမည္။
(၄) ဤေရာဂါခံစားရစဥ္ ကိုယ္ပူက်ေဆး ပါရာစီတေမာကို အႏၱရာယ္ကင္းစြာ သံုးစြဲႏိုင္ပါသည္။
ေနာက္တနည္းက ရိုးရိုးေရေအးျဖင့္ တကိုယ္လံုး ေရဖတ္အုပ္ေပးပါရန္။
(၅) ဤေရာဂါတြင္ ေသြးလန္႕ေစျခင္းျဖစ္ျခင္းမွာ ေသြးေၾကာအတြင္းမွ အရည္ၾကည္မ်ား ခႏ–ာကိုယ္ထဲ အေရာက္မ်ားသြားလို႔ ေသြးေၾကာအတြင္း အရည္နည္းၿပီး ေသြးလန့္ေစခဲ့တာပါ၊ ခႏ–ာကိုယ္ထဲ ေရလိုေနျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။
(၆) ေသြးမလန္႕ေစရန္ အရည္မ်ားမ်ား ကေလးကို တိုက္ေကြၽးပါ။ ဖ်ားလို႕ဆိုၿပီး အစာအရည္ မျဖတ္ပါႏွင့္။ မေလွ်ာ့ မေကြၽးဘဲ မေနပါႏွင့္။ အစာအရည္ မျဖတ္လွ်င္ အရည္ျပည့္ျပည့္စံုစံု ရေနပါသျဖင့္ ေသြးမလန္႕ေစပါ။
(၇) အက်ိဳးရွိေသာ အရည္ဆိုရာမွာ ဓာတ္ဆားရည္၊ စြပ္ျပဳပ္ေရ၊ သစ္သီးေဖ်ာ္ရည္ မ်ိဳးစံုတို႕ျဖစ္သည္။ မအန္ရေလေအာင္ ကေလးအႀကိဳက္ အရည္နည္းနည္း ခဏခဏ စ၍တိုက္ပါ။
(၈) ေန႕ကိုက္ျခင္က်ား အကိုက္မခံရေလေအာင္။ ျခင္ေကာင္မေပါက္ေအာင္ ဂရုျပဳကာကြယ္ၾကပါ၊ ကေလးတို႕အတြက္ ျခင္ေဆးပါေသာ ျခင္ေထာင္ ယခုေပၚေနပါၿပီ။
(၉) လိုအပ္လွ်င္ ေဆးရံုေဆးခန္းမွာ ေရာဂါစံုစမ္းၿပီး အႀကံဥာဏ္ယူ ကုသမွဳခံယူပါ၊ ေနာက္မက်ေစေရး အေရးႀကီးပါသည္။
(၁၀) ေသြးလြန္တုပ္ေကြးဆိုၿပီး ေၾကာက္လန္႕မေနပါႏွင့္။ ယခုကုထံုးေတြ တိုးတက္ေနပါၿပီ။ ေဆးဘက္ဆိုင္ရာ အေတြ႕အႀကံဳ မ်ားေနပါၿပီ။ မိခင္၊ ဖခင္တို႕၏ ကေလးေစာင့္ေရွာက္မႈ တာ၀န္ပိုင္းကို ပိုႀကိဳးစားၾကပါဟု အေရးႀကီးေသာ အႀကံျပဳခ်က္ အျဖစ္ အက်ဥ္းခ်ံဳး အႀကံျပဳလိုက္ရပါသည္။

Weekly Eleven သတင္းဂ်ာနယ္
အမွတ္ ၄၂ အတြဲ ၂ စာမ်က္ႏွာ ၁၆
၃၁ ရက္ ဂ်ဴလိုင္ ၂၀၀၇ (အဂၤါေန ့ထုတ္)

Unnoticed Poison

uav;rsm; ESifh tqdyfaphwrsKd;

þ&mpk ESpfydkif;wGif &efukefNrdKYwGif;&Sd tqdyfoifh vlem vufcH&m Xmersm;odkY enf;rsKd;pHkjzifh tqdyf oifhcH&aom vlemrsm; tcsdeftcg ra&G;a&muf&Sd vmwwfMuNyD; ¤if;wdkY\ ta&twGuf rSmvnf; waeYwjcm; wdk;yGm;vsuf &Sdonfudk awGY&avonf/ taBumif; trsdK;rsdK;aBumifY tqdyfoifYí a&muf&SdvmBuaom vlemrsm;rSm trsm;tm;jzifY vlrIa&;? pD;yGm;a&;? ynma&; tqifrajy jzpfaomaBumifY pdwfnpfí vkyfrdvkyf&mudk jyKrd&mrS a&muf&SdvmBujcif;jzpfonf/ ¤if;wdkY oHk;pGJaom ypönf;rsm;rSmvnf; acsmif;qdk; aysmufaq;? tdyfaq;? ESvHk;aq;? tzsm;aysmufaq;ponfY aq;0g;rsm;rSpí a&eHqD? "gwfqD? t&ufysH? aBuG*sD;cGßwfaq;? ydkvdk*sydk;owfaq; txd &SdBuavonf/

tqdyfoifh olrsm;\ wlnDaomtcsufum; w'*FtwGif;jzpfay:aom pdwfzdpD;rIudk rcHedkifí aomufoHk;rdBujcif; jzpfonf/

,ckESpfrsm;wGifrl wrlxl;jcm;pGmjzifY a&muf&SdvmBuaom tqdyfoifUvlemrsm;rSm uav;i,frsm; jzpfBujyD; ¤if;wdkYrSm pdwfnpfí tqdyfoifYvlem jzpf&jcif;rsKd;r[kwfay/ uav;i,frsm; twwfprf;um pm;oHk;Buaom t&mrSm jcHpnf;&dk; Buufqlyif½dkif;[k vltrsm;odBuaom tyifrS&aom Buufqlaph jzpfonf/ Muufqludk jrefrmtbd"mef tusOf;csKyf twJG (1) pmrsufESm (60) wGif taphrS&aom qDudk 0rf;EIwfqD tjzpfoHk;&aom vufjcm;&GufBuD;&Sdonfh tyif [kazmfjycJhonf/

Muufql trsdK;aygif; 70 ausmf&Sdonfhteuf Muufqlyif½dkif;\ rsKd;&if;trnfrSm Euphorbiaceae jzpfjyD; &ku©aA'trnfrSm jatropa curcus jzpfonf/

MuufqlyifESifh tyifxGuf ypönf;rsm;udk wcsKdYaom tmz&du taemufydkif; a'orsm;wGif 0rf;EIwfaq;? oHcsaq; tjzpfvnfaumif;? arG;zGm;& vG,fulap&ef vnf;aumif;? om;avsmapjcif; tvdkYiSm vnf;aumif;? a&zsif;pJGa&m*g? a*gufa&m*g? wcsKdYaom ta&jym; a&m*grsm;udk uko&ef vnf;aumif; oHk;pJGonfudk awGU&onf/

NcHpnf;½dk; Muufql½dkif; tapYudk Budwfí&aomqDudk v,f,mvkyfief;oHk; vufwGef; xGefpufESifh a&pkyfpuf? 'DZ,ftif*sifrsm;wGif jyefvnfjyKjyif&ef rvdkyJ wdkuf&dkufxnfhoGif; toHk;jyKedkifonf/

jrefrmEdkifiH tESHtjym;wGif Buufqlyif&dkif;rsm;udk vGefcJYaomwpfESpfcefYu pwif pdkufysdK;cJYaomfvnf; Buufqlyifonf 6 vrS 8 vwGif pwifí toD;poD;ekdifaomtyif jzpfav&m ,ckvdk aEG&moD ausmif;tm;&ufwGif &yfuGufwdkif;&Sd BuufqlyifwdkYü toD;rsm; a0a0qmqm jzpfaeBujcif; jzpfonf/

BuufqloD; wvHk;wGif tapY 3 apY yg0ifonf/ tapY wapYpDudk tcHGyg; teufa&mif? tndka&mif uav;rsm;jzifY tkyfxm;jyD; twGif;ü tjzLa&mif&SdonfY BuufqlapY twGif;om; &Sdonf/ ¤if;tjzLa&mif twGif;om;\ t&omrSm Am'HapY? oD[dkapYwdkYuJYodkY uGßwfqwfí qdrfYaomaBumifY uav;rsm; prf;oyf pm;oHk;rdBujcif;? BudKufESpfoufí xyfrHpm;oHk;rdjcif; jzpfonf/

trSefppfppfwGif BuufqlapYwGifyg0ifaom "gwfwrsKd;onf qdkuf&mEdkuf tqdyfxuf tqaygif; 6000? cavmuf ajrGqdyfxuf tqaygif; 10000? ydkrdkjyif;xefjyD; obm0 twdkif; awGY&Sdedkifaom tqdyfwrsdK; jzpfonf/

BuufqlwGif t"dutm;jzifY tqdyfjzpfapaomt&m ESpfrsdK;yg0ifonf/ wrsdK;rSm &Dpif (ricin) jzpfjyD; aemufwrsdK;rSm RCA (Ricinus communis agglutinin) jzpfonf/ odkYaomf BuufqlapYudk pm;oHk;jcif;rS &&Sdaom tqdyfoifY vu©Pmrsm;onf &Dqif\ tmedoifaBumifYom jzpfavonf/

xkdodkYjzpf&jcif;rSm RCA udk tleH&Hrsm;rS rpkyf,ledkifaomaBumifY jzpfonf/ tu,fírsm;  RCA udk aoG;aBumxJodkY wdkuf½dkufxdk;oGif;rdygrl ¤if;onf aoG;eDOrsm;pGmudk aygufuJGapjcif;jzifh vlom;wdkYtm; tEÅ&m,fjyKEdkifayonf/ tqdyfoifYcH&aom uav;i,fonf BuufqlapY\ tjyifvTm trJudkcGmjyD; twGif;om;udk 0g;pm;rdaomtcsdefü  Ricin tmedoifrsm; pwifjzpfay:apNyD;? tqdkyg  Ricin onf cE¨mudk,fwGif;&SdqJvf (cells) rsm;udk tqdyfoifh apaomaMumifhjzpfonf/

NcHpnf;½dk;Muufql½dkif;\ taphjzpfaom MuufqlaphwGifyg0ifaom y&dkwdef; (protein) wrsKd;jzpfonfh umpif (carcin) onfvnf; &Dpif (Ricin) uJhodkYyif tpGrf; tmedoif&SdNyD; jyif;tm; tenf;i,f avsmhavonf/

Muufqlaphudk pm;oHk;rdaom olonf pm;jyD;em&D0ufrS 1 em&DtwGif; vnfacsmif; yljcif;? Adkuf&pfemjcif; rsm;cHpm;&NyD; xdkYaemufrl;jcif;? tefjcif;? 0rf;oGm;jcif;rsm; jzpfekdifygonf/ pm;oHk;aom yrmPrsm;onfESifh trSs aoG;0rf;oGm;jcif;? aoG;tefjcif;? a&"gwf tvGeftrif; qHk;½IH;jcif;\ vu©Pmrsm;jzpfaom aoG;aygifusjcif;? ESvHk;ckefjrefjcif;? a&iwfjcif;? tmacgifajcmufjcif;? qD;enf;jcif; odkYr[kwf qD;rxGufedkifawmhjcif;? rsufwGif; csKdifh0ifjcif;? uav;i,frsm;wGif ta&jym;\ elasticity avsmh&JoGm;jcif; wdkYudk awGY&wwfonf/

xdkYtjyifacGß;xGufjcif;? rsufqHusOf;jcif;? touf½Ijrefjcif;? Ekef;jcif;? MuGufwufjcif;ESifh yifrtm½HkaMum pepf tm;enf;jcif;wdkY jzpfwwfayonf/

umpif (carcin) onfvnf; cE¨mukd,fwGif;&Sd aoG;eDOrsm;udk aygufuJG apaomaMumifh rsufvHk;wGif; aoG;,dkpdrfhjcif;? aoG;0rf;oGm;jcif;? aoG;tefjcif;? tonf;ESihf ausmufuyfudk xdcdkufapjcif; wdkYudkyg jzpfapwwfonf/ NcHpnf;&dk; Muufqlyif&dkif;\ yifpnf? t&Guf? toD;wdkYwGifvnf; tvm;wl tmedoifrsm; &SdaMumif; awGY&Sd&ao;onf/

tqdyfoifhaom olonf tcsdefwdktwGif; aumif;rGef vHkavmufaom jyKpkukorIrsm; &rnfqdkvSsif ESpfq,fhav;em&D ausmfvSsif touftEÅ&m,ftwGuf rpdk;&drf&aomfvnf; ? ESpfq,fav;em&D twGif;ürl tvGeftrif; 0rf;avSsmrIaMumifh a&"gwfqHk;½HI;um touftEÅ&m,f &SdEdkifayonf/

xdkYaMumifh tqdyfoifhaomoltm; eD;pyf&m aq;½kH? aq;cef;odkY tvsiftjrefydkY&ef vdktyfayonf/ aq;½Hkaq;cef;ESifh a0;vHvSaom ae&mrsm;wGifrl a&S;OD;olemjyKpkenf;rsm;taejzifh tpmtdrfwGif;rS Muufqlaphrsm;udk jyefxGufapjcif;tvdkYiSm tqdyfoifholtm; tefap&efjyKvkyfay;jcif;? a&"gwf rqHk;½IH;ap&ef "gwfqm;&nf wdkufjcif;rsm;udk jyKvkyfay;edkifygonf/

Muufqlaphyifonf wESpfwGif ESpfoD;oD;aom tyifjzpfjyD; toD;pGwfcsdefrSm arvESifh edk0ifbmvrsm; jzpfonf/ aEGoD;onf wyifvSsif EdkYqDAl; wpfAl;cefYom&&SdNyD; rdk;oD;onf wyifvSsif wpfjynfcefY xGuf&Sdedkifayonf/ ,ckESpf aEG&moD toD;oD;aom tcsdefwGifyif uav;i,frsm; tqdyfoifhaom yrmPrSm wdk;yGm;vsuff &SdaeaomaMumifh rdk;aESmif;umv toD;rsm;aom tcsdefrsm;twGuf pdk;&drfzG,f&myif jzpfonf/

xdkYaMumifh NcHpnf;½dk;Muufql;½dkif;yifonf vlom;wdkYtm; vGefpGm tusKd;&Sdaumif; &Sdrnfjzpfaomfvnf; tcefYroifhí pm;oHk;rdaomtcgü touftEÅ&m,f &SdedifaomaMumifh vltrsm; oGm;vmwwfaom ae&m? uav;oli,frsm; tvG,fwul a&mufEdkifaom ae&mrsm;wGif pdkufyskKd;jcif;rS a&SmifusOfjcif;? rdcifESifh uav;i,frsm;tm; NcHpnf;&dk; Muufqlyif½dkif;\ qdk;usKd;ESifh &v'frsm;udk &Sif;jyjcif;tm;jzifh ¤if;rS jzpfay:wwfaom aemufqufwJG tqdyfoifhrI ab;'PfrS umuG,fEdkifrnf jzpfaMumif; today;tyfygonf/

rGef;oufyef (aq;- 1)
------------------------------

&efukefNrdKUwifrubJ jrefrmjynf wpfjynfvHk;u jynfolawGtm;vHk; txl;ojzifh uav;oli,fawG Muufqlyifu xGufvmwJh tqdyfeJUqufpyfNyD; usef;rma&; todynm &apcsifvdkU rrGef;oufyef\ bavmhcfrS wqifh ul;,lazmfjyygw,f/ uav;awG&JU taumif;qHk; tusdK;pD;yGg;udk arQmfrSef;NyD; 'Dusef;rma&;todudk wwfEdkifoavmuf vufqifhurf; qufvuf jzefUa0ay;ygcifAsm vdkU wdkufwGef;EId;aqmfvdkufygw,f/

Small irony of past YIT

၀ုိင္အိုင္တီေခတ္က ေက်ာင္းသူမ်ားနဲ႕ ေက်ာင္းသားမ်ား တစ္ဘက္နဲ႕တစ္ဘက္ ေနာင္ေျပာင္က်ီစယ္တဲ့ ရယ္ေမာစရာ သံခ်ပ္ကေလးေတြကို မစႏၵာရဲ႕ ဂ်ီေဟာသူ စာအုပ္ထဲက ကူးယူေဖာ္ျပလိုက္ပါတယ္။ အဲ့ဒီလို ေပ်ာ္စရာေတြကို မႀကဳံလိုက္ၾကတဲ့ လိႈင္သာယာေက်ာင္းမွ ၀ိုင္တီယူ ေမာင္ႏွမေတြအတြက္ လြမ္းစရာ အမွတ္တရတစ္ခုပါ။ ဘ၀အေမာ စိတ္ေသာကေတြကို ရယ္ေမာျခင္းနဲ႕ ေျပေပ်ာက္ပါေစဗ်ာ။

စက္မႈေက်ာင္းသား ေဂၚငမ္းေပြ၊
မိန္းမရွာေတာင္ ေရွာင္ဘူးဆိုပဲ။

------------------

(အႏွစ္ႏွစ္အလလက ေဆာက္ေနၿပီး မၿပီးႏိုင္ေသးေသာ စက္မႈေရကူးကန္ကို)

ဟိုေရွ႕က ကန္သာ ကန္သာ၊ စက္မႈကန္သာ
ကမၻာမွာ စံတင္ထား၊ အံ့ဖြယ္တစ္ပါး၊
ဘိုးဘြားမွ ေျမးျမစ္တီ ၿပီးလုပါၿပီ
ရာျပည္႕မီ ဒီကန္ထဲ ကူးရမလြဲ။

------------------

(စားမေကာင္းေသာ အေဆာင္ဟင္းမ်ားကို)

ဘဲဥျခမ္း ျဖဴတူတူ ... ဆားေရနဲ႕ကူ၊
စက္မႈသူ အမူတံုး၊ ဘဲဥနဲ႕ ဖံုး။

ဟိုမေလ ဒီမေလ ဟင္းခ်ိဳေရ ပန္းကန္ထဲ
ပိုက္က်ေရ ပူပူေႏြး ဆားကေလးနဲ႕တဲ့။

အရိရယ္ အရြဲရယ္ ေျခရိုးတဲ့ကြယ္ ...
လည္ေခ်ာင္းသြယ္၊ ေတာင္ပန္ကား၊ စက္မႈၾကက္သား။

ေဟာ ဒီမွာ ေဟာ ဒီမွာ အေခါက္မွာ အဆီေထြး
ေမႊးညိဳညိဳ၊ ပင္ခ်င္းယွက္၊ ၀က္ဟင္းတဲ့ေလး။

------------------

(လာသမွ်လူနာကို ေဆးထိုးလႊတ္ေသာ ေက်ာင္းမွ ဆရာ၀န္ကို)

မမႈပါ အို ငါ့ရွင္၊ အားနည္းလာရင္ ...
ဗီတာမင္ ေအ တူ ဇက္၊ ေဆးရံုကထြက္၊
၀မ္းကို႕စ္တဲ့ လံုးတစ္ရာ၊ ေဆးလာထိုးပါ၊
ဒို႕ ေဒါက္တာကိုလူေျဖာင့္ အပ္ႀကီးနဲ႕ေစာင့္။
၀မ္းကို႕စ္တဲ့ လံုးတစ္ရာ၊ ေဆးလာထိုးပါ၊
တင္ပါးမွာ ဘယ္ညာယွက္၊ ထိုင္ရခက္ခက္။

------------------

ႏွာေခါင္းပိတ္ မခံႏိုင္၊ ငုတ္တုတ္ရင္ဆုိင္၊
ရနံ႕ ႀကိဳင္ ထုိင္မရ၊ ဒို႕ အိမ္သာဗ်။

------------------

ေက်ာင္းသား။ တံခါးပိတ္လို႕ ၊ ဖ်ာလိပ္ကာ ... နတ္ေမးတာဟာ သူတို႕အက်င့္။
ေက်ာင္းသူ။ တိုးတိုးတိတ္တိတ္ က်ိတ္လို႕သာ ... ဂဏန္းတြက္တာ သူတို႕အက်င့္။

ေက်ာင္းသား။ ငါးပိေၾကာ္ ဆယ္ျပားဖိုး၊ ဆယ္ေယာက္တုိးတာ ၾကည္႕မေကာင္းဘူး။
ေက်ာင္းသူ။ ထမင္းစားခန္း ေယာင္မွား၀င္၊ ေငြမသြင္းရင္ ျပန္ထြက္ျပန္ထြက္။

ေက်ာင္းသား။ စိတ္မဆိုးပါနဲ႕ ေဆြကလ်ာ ... ဒို႕တေတြဟာ ေမာင္ႏွမေတြပဲ။
ေက်ာင္းသူ။ ေမာင္ႏွမေတြမို႕၊ ေပ်ာ္ေပ်ာ္ရႊင္ရႊင္ ... ခင္မင္တာေတြ၊ ေျပာလို႕မဆံုး။